بسم الله الرّحمن الرّحيم
و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين و لعنة الله على اعدائهم اجمعين
ما به «نتیکت» نیاز داریم.
آداب اجتماعی به ویژه در خصوص فنآوریهای جدید، نه به محض ورود و فراگیر شدن آنها، بلکه آرامآرام در جامعه شکل میگیرند. گفتگوی اجتماعی میتواند موجب توجه عمومی، و به دنبال آن توافقی تدریجی روی «بایدها و نبایدها» در این زمینه شود. تقریباً همه فنآوریها، تجربهای از تعارض و توافق را پشت سر گذاشتهاند.
این روزها ما برای آنکه غذایمان را با قاشق و چنگال بخوریم آنقدرها تأمل نمیکنیم و برای این کار استدلال نمیآوریم. قاشق و چنگال جزوی از آداب سفره در بسیاری از نقاط دنیاست. ولی روشن است که استفاده از قاشق و چنگال هم تاریخی از تنش و توافق جمعی را پشت سر گذاشته است و از ابتدا جزوی از آداب غذا خوردن نبوده است.
ویرجینیا شی در سال 1994 کتابی درباره «نتیکت»(1) منتشر کرد. نتیکت در واقع ترکیب کلمات «نِت» و «اتیکت» (به معنای آداب معاشرت) است و به آداب رفتار مؤدبانه و احترامآمیز در فضای اینترنت اشاره دارد.
توصیههای وی در ده بند خلاصه شده است که با تغییراتی در مثالها در ادامه آمده است:
اصل اول: انسان بودن را به خاطر بسپارید. در فضای اینترنت با دیگران همانطور رفتار کنید که دوست دارید دیگران با شما آنطور رفتار کنند.
اصل دوم: در فضای اینترنت به همان معیارهای رفتار پایبند باشید که که در زندگی واقعی به آن پایبند هستید. هر چند قواعد ارتباطات مجازی نمیتواند دقیقاً مانند دنیای واقعی ما باشد ولی شما تلاش خودتان را داشته باشید.
اصل سوم: موقعیتهای مختلف را در نظر بگیرید. برای مثال پیام فرستادن برای استاد، پیام فرستادن به یک دوست صمیمی، پیام فرستادن به همکار با هم فرق دارد.
اصل چهارم: به زمان و حجم اینترنت دیگران احترام بگذارید. تلاش کنید وقت دیگران را بیجهت نگیرید. پاسخ دادن به پیامها واقعا وقتگیر است.
اصل پنجم: در ارتباطات آنلاین خود را خوب جلوه دهید. در هر صورت پیامی که میرود قضاوتی درباره شما ایجاد میکند. روی پیام دقت داشته باشید.
اصل ششم: دانش تخصصی را به اشتراک بگذارید. هر خبر یا اطلاعاتی دریافت میکنید سریع آنرا برای دیگران نفرستید. کمی مکث، بررسی و تأمل کنید.
اصل هفتم: خیلی اوقات در گروهها ممکن است آتش جنگ به شکلهای مختلف شعلهور شود. سعی کنید شعله تنش را پایین بیاورید. بر روی خود کنترل داشته باشید.
اصل هشتم: به حریم خصوصی دیگران احترام بگذارید. دوستتان عکسی از خودش برای شما ارسال کرده است. شما آنرا برای دوست دیگرتان نفرستید. عکسهای قدیمی را بدون اجازه کسانی که در عکس هستند منتشر نکنید.
اصل نهم: از قدرت خود سواستفاده نکنید. اگر متخصص هستید. اگر دانش بالایی دارید. سعی نکنید دیگران را مرعوب خود کنید.
اصل دهم: نسبت به اشتباهات دیگران گذشت کنید. هر کس ممکن است ناخواسته و به اشتباه پیامی منتشر کند. سعی کنید فراموش کنید و سریع قضاوت نکنید.