دکتر زالی:ما مدت چهار پنج ماه است که بر روی دارویی برای کرونا با وسواس دقیق علمی کار می کنیم اگر چه بسیاری از دوستان از جمله وزیر نسبت به این مهم آگاه هستند و در موقع مقرر خود خبر آن را اعلام می کنند اما باید بگویم که این دارو با تمام داروهای دنیا یک تفاوت عمده دارد و ویژگی برجسته ای آن را متمایز می کند که در ایمنی بدن مؤثر است و محققان ما با تخصص های علمی در این زمینه در کنار بهره گیری از طب ایرانی حضور داشته اند. تنها نکته این دارو وجود عصاره ای خاص است که فقط این ترکیب در ایران یافت می شود.
دکتر علیرضا زالی فرمانده ستاد مقابله با کرونا در کلانشهر تهران و رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ، در مراسم رونمایی از مرکز خدمات تلفنی طب سنتی ویژه بیماران کرونایی در این دانشگاه، با ابراز خرسندی از ایجاد چنین مرکزی، درباره گنجینه طب ایرانی و ظرفیت های موجود در این زمینه سخن گفت. وی همچنین خبرهایی از تولید یک داروی ایرانی برای درمان کرونا داد، مشروح سخنان زالی را در حکیم نیوز بخوانید:
دو موضوع مهجور در یک سند بالادستی
ما شاهد یک تحول در حوزه سلامت هستیم و می توانیم در آینده نزدیک با طراحی سیستمی کاملا علمی و مبتنی بر شواهد علمی، پاسخگوی نیازهای متعدد و متکثر شهروندان کشور باشیم، نکته بسیار مهمی که وجود دارد و سیاستگذاران سلامت و فعالین این عرصه باید به آن توجه کنند این است که به صراحت و با ابرام کاملا فنی در مهمترین سند فرادستی کشور و سند سیاست ابلاغی مقام معظم رهبری به دو موضوع با هوشمندی پرداخته شده است.
اولین موضوع و بحث مهجور در سلامت که مرتبط با حوزه اجتماعی است، بحث خودمراقبتی است که به صراحت در یک سند بالادستی به صورت یک کانسرت درج شده است و یکی از بخش های فاخر در حوزه واژگان پزشکی است. متأسفانه ما در این حوزه از کشورهای غربی بسیار عقب هستیم بیش از 73 درصد مردم انگلستان در طول بیست سال اخیر به از خود مراقبتی توجه کرده اند، منظور از خود مراقبتی خود درمانی نیست، اما ما به عنوان کشوری که در درازنای تاریخ مشحون از فرهنگ علمی در خصوص مباحث اجتماعی بودیم در این زمینه پویا نبوده ایم.
نکته دوم که در سیاست های ابلاغی رهبر انقلاب وجود دارد و در بخش واپسین سند به صورت جداگانه و منفک به آن پرداخته شده، استفاده بهینه و کاربست مناسب از ظرفیت طب ایرانی است. به دلیل اهمیت این موضوع یک بخش متفاوتی از سند به این مقوله اختصاص داده شده است و این نشان دهنده اهمیت طب ایرانی و سنتی است.
مرکز خدمات تلفنی طب سنتی یک حرکت علمی
آنچه امروز دوستان در این مجموعه انجام می دهند یک حرکت علمی و خیزشی است که مقام معظم رهبری از متن جامعه سلامت و پزشکی کشور درخواست کرده اند و اکنون می بایست ابهام زدایی از صورت بگیرد؛ زیرا این سند اکنون به عنوان یکی از مطالبات فرادستی است.
طب سنتی، کل نگر و جامع الاطراف
قبل از صحبت راجع به طب سنتی و ایرانی باید پاردایم های موجود در این زمینه را بررسی کرد، عنصری که در طب سنتی و ایرانی در مقابل شما جلوس می کند حکیم است. در طب سنتی ایرانی نگاه جامع الاطرافی وجود دارد که بن مایه اصلی این طب است، در سال های اخیر متأسفانه آفتی در طب نوین ایجاد شده که البته این بعد آسیب زا بیشتر از همه مورد گلایه آمریکایی هاست و آن عبارت است از قطعه قطعه بودن این دانش، این درحالی است که طب سنتی کل نگر و جامع الاطراف است.
در طب سنتی ما به بیمار به عنوان یک وجود با کرامت و جامع الاطرافیت و دردمندی که امروز به پزشک مراجعه کرده است نگریسته می شود و این نگاه یک دید کرامت محور است.
طب سنتی علمی یک دانش آکادمیک و قابل اعتماد
قریب پانزده سال است که دانشگاه های طب سنتی تأسیس شده است و کار بزرگی بر این اساس روی داد؛ زیرا کار علمی آکادمیک و مبتنی بر شواهد علمی در دنیای پررقابت امروز از طریق این دانشگاه ها دنبال شد. انگیزه آغازین برای چنین مسئله ای ایجاد نحله های آکادمیک برای طب سنتی با استفاده از طب نوین و بهره جستن از مبانی متقن علمی بود.
دانش آموخته های طب سنتی از فارغ التحصیلان طب جدید بوده که با مکانیزم طب نوین و کلاسیک و بر مباحثی مثل نسخه نویسی و پاتولوژی و ... اشراف دارند. درمانگران طب ایرانی در کشور در فضای علمی حضور دارند. وجود دانشکده های طب سنتی در فضای کشور به عنوان ژنراتورهای تولید علم مبتنی بر شواهد علمی موجب دور شدن از فضای ابهام آمیزی می شود که بن مایه تلبیس و فریبکاری مردم است؛
بنابراین امروز باید به طب ایرانی علمی که در فضای دانشگاهی کشور حیات دارد و بهترین دانشگاه های علوم پزشکی کشور در رنک علمی بالا هستند و در ادامه این حیات نقش ایفا می کنند اعتماد کنیم و بدانیم این حضور موجب اتقان لازم علمی طب سنتی می شود.
میراث ناملموس غرورآفرین
امروز ما در ایران باید با نگاه غرورآمیز ملی بر احیای طب ایرانی و مواریث غنی فرهنگی تأکید کنیم و یکی از مباحث مهم فرهنگی امروزه ، میراث ناملموسی فرهنگی است، اگر شما می بینید تار ایرانی و زعفران ایرانی مصادره می شود، باید مراقبت کنیم تا طب ایرانی به عنوان یک میراث ناملموس فرهنگی مصادره نشود و هر طبیب وطن دوست باید با نگاهی عمیق به درازنای تاریخ که طب ایرانی طبی تحول گرا و پویا است به این دانش نظر داشته باشد.
نکته دیگری که نباید از نظر پزشکان و اطبا ما دور بماند این است که در بوعلی سینا جسارت نقد ادیبانه و علمی در تمام موارد در مباحث که از غرب و اقصی نقاط دنیا می رسید وجود داشت او در نهایت ادب و اخلاق بسیاری از مسائل را بیان کرد و این صفت و ویژگی در طب سنتی نیز تثبیت شده است.
نکته مهم دیگر اقلیم بسیار پیچیده و بکر ایران ماست، ما در منطقه ترکمن صحرا در طی تحقیقات خود به گوشه ای کوچک از گنجینه درمانی عجیب و متنوع دست یافتیم، من در کنفرانسی در مالزی در خصوص تلفیق طب نوین و سنتی سخنرانی داشتم صحبت ما وقتی تمام شد مورد استقبال همه قرار گرفت این درحالی بود که ما در آنجا تنها بخش کوچکی از منابع خود را ذکر کردیم. امروز هر پزشک وطن پرست نباید با نگاه تهدیدگرانه و تقلیل گرایانه با این میراث و دُر فرهنگی برخورد کند.
ما باید در پاسخ دهی در نظام سلامت به گونه ای عمل کنیم که کارکرد ما در تباین با خواست عمومی مردم قرار نگیرد، نظام های سلامت موفق در دنیا نظام هایی هستند که در ارائه خدمات این توفیق را داشتند که همخوانی و همگرایی با خواست عمومی داشته اند. امروز ما چه بخواهیم و چه نخواهیم روال توجه و جستجوگری در طب ایرانی در نهاد هر شهروند ایرانی نهفته است.
استفاده از طب سنتی یک خواست عمومی
با دو نگاه می توان به این مقوله نگریست، نگاهی تدافعی و نگاه علمی و پاسخ درخور به خواست مردم از طرق علمی داده شود اگر امروز فارغ التحصیلان طب سنتی ما در این عرصه ورود نکنند میدان و گوی دست کسانی میافتد که فاقد صلاحیت اخلاقی و علمی هستند، موارد بسیاری از این اغواگری ها را در فضای مجازی به مناسبت همه گیری کرونا شاهد بودیم،
این فضا مملو از این ادعاهای بی مورد، فریب کارانه و همراه با رگه های تلبیسی برای افکار عمومی بود در این شرایط یکی از گروه هایی که وارد عمل شد و در برابر تلبیس هایی که منجر به سخره گرفتن ما در شبکه های معاند شد، ایستاد همین فارغ التحصیلان دانشگاهی طب سنتی بودند؛
بنابراین اگر بپذیریم که یک خواست عمومی شکل گرفته ما در نظام سلامت پاسخ به مطالبات مردم است طبیعتا تشکیل یک سیستم فعال علمی که از پشتوانه آکادمیک برخوردار است، ضروری است و این همان کاری است که با همت همکاران ما در دانشگاه شهید بهشتی بعد از صدور فرمان رهبری مبنی بر ارتقاء طب ایرانی شکل گرفت.
افرادی که در این مرکز حضور دارند اولا از دانش اجتماعی مطلوبی برخوردارند؛ زیرا مدتهای طولانی در قالب 4030 با مردم گفتمان داشته اند و دغدغه مردم را می دانند و این وجه نزدیکی به ذائقه و مخاطبین بسیار کمک می کند.
من خوشحالم که امروز پشتوانه پاسخ به سؤالات مردم در زمینه درمان با داروها و روش های طب سنتی، از طریق این مرکز، علمی شده است و یک تیم پزشکی حاذق در رأس این مسئله با نگاهی غیرمتعصبانه از ظرفیت های علمی خود در این زمینه استفاده می کنند.
ما مدتها در طب ایرانی با یک واژه شناسی خاص با عنوان قوه مدبره مواجه شدیم، برخی از واژه های طب ایرانی قادر به معادل سازی در طب کلاسیک نیست، ولی یک مفهوم عمومی تر از قوه مدبره تشبیه آن به سیستم ایمنی بدن است یکی از کارکردهای کهن طب سنتی، تقویت قدرت مدبره است،
در شرایط که ما می دانیم بیماری کرونا به شدت در زمینه تضعیف ایمنی افراد در بدن کار می کند، ارتقا سیستم دفاعی سنگر مستحکم و دژی نفوذناپذیر در مقابل بیماری خواهد بود و یکی از تدابیر طب ایرانی افزایش قوای ایمنی است که تحت عنوان قوه مدبره است و امروز ما آن را تحت عنوان ایمنی ذاتی می شناسیم و همه دنیا به آن واقف هستند.
چه بخواهیم و چه نخواهیم بیماری کرونا مزمن شده است همه امروز پذیرفته اند که یک الگوی زیستی صحیح می تواند در مقابل این بیماری ایستادگی کند، الگویی که با طراحی شگرف در زمینه تغذیه و رفتارهای اجتماعی و روانی ما دخیل است، این موارد در طب ایرانی قابل جستجو است.
مهمترین ویژگی طب ایرانی این است که در اصلاح الگوی زندگی تعالیم مهمی دارد.باید مراقبت کنیم که یک زمان دچار افراط و تفریط نشویم همانگونه که دوستان طب سنتی ما به دنبال یک داروی مجیک و یا شعبده گونه نیستند.بزرگترین سیستم های دنیا در مقابل درمان کرونا تهی دست هستند.
یک خبر خوب برای روزهای بد کرونایی
خبر خوبی که امروز می خواهم عرض کنم در خصوص نگاه سازمان بهداشت جهانی به مسئله طب سنتی است، این سازمان امروز اعلام کرده اگر دارویی در طب سنتی هر کشوری به شرط اثربخشی و قابل کنترلی بیماری ارائه شود باید به سرعت پذیرفته شود، حتی ما در نگاه جهانی نیز این پشتوانه سیاستگذارانه را داریم امروز قطعا همکاران من بیش از چندین مورد کیس با نگاه سخت گیرانه از نظر ایمنولوژی را مورد بررسی قرار داده اند و ما خبرهای خوبی نسبت به داروهای گیاهی داریم.
ما مدت چهار پنج ماه است که بر روی دارویی برای کرونا با وسواس دقیق علمی کار می کنیم اگر چه بسیاری از دوستان از جمله وزیر نسبت به این مهم آگاه هستند و در موقع مقرر خود خبر آن را اعلام می کنند اما باید بگویم که این دارو با تمام داروهای دنیا یک تفاوت عمده دارد و ویژگی برجسته ای آن را متمایز می کند که در ایمنی بدن مؤثر است و محققان ما با تخصص های علمی در این زمینه در کنار بهره گیری از طب ایرانی حضور داشته اند.
تنها نکته این دارو وجود عصاره ای خاص است که فقط این ترکیب در ایران یافت می شود و در هیچ کجای دنیا موجود نیست و این دارو هنوز رسانه ای نشده و حتما در آینده وزیر بهداشت آن را اعلام خواهند کرد. در این شرایط ما باید به خودمان اعتماد کنیم و ظرفیت های کشور را دست کم نگیریم.